Inloggen

Passie voor onderwijs

pedagogiek | onderwijskunde | entrepeneur | praktijkonderzoek | verantwoordelijke en leefbare samenleving | professionele ontwikkeling van (school)organisaties | innovatieve leeromgevingen | meer aan minder leren | strategisch beleid uitdenken en realiseren

Zonder kennis van leren en goede leermiddelen kunnen idealen christelijk leraarschap niet worden gerealiseerd

Posted door op in Onderwijsontwikkeling
  • Font size: Larger Smaller
  • Hits: 1191
  • 0 reacties
  • Abonneer op updates
  • Afdrukken

Leraren hebben goed gereedschap nodig

Dit schrijven Bert Kalkman en Pieter Dirk Blom in het RD van 1 februari 2016 als reactie op een samenvatting in het RD van woensdag 27-01 van een lezing gehouden door prof. dr. W. van Vlastuin op de lectoraatsdag christelijk leraarschap van Driestar Educatief.

Kernachtig formuleert Van Vlastuin het grote perspectief van het christelijke onderwijs, als hij stelt dat de christelijke identiteit niet beperkt blijft tot dagopeningen of schoolmoraal, maar het gehele onderwijs moet doortrekken. Dat komt omdat vanuit het christelijk geloof met een ánder hart en met ándere ogen naar de werkelijkheid wordt gekeken. Het christelijk onderwijs mag én moet inderdaad kinderen en jongeren binnenleiden in Gods werkelijkheid. Midden in een gebroken wereld is Hij de Aanwezige en gaat het ook heen naar Zijn toekomst.

Meer dan het hart
Het is mooi dat Van Vlastuin een aantal voorbeelden aanreikt waarin Gods werkelijkheid zichtbaar wordt, zoals de orde in de muziek en de wiskunde, zeestromingen en architectuur. Ze zijn herkenbaar en er zijn zeker leraren die hiermee in de klas aan de slag willen. Maar hoe doe je dat? Deze vraag is wat ons betreft net zo belangrijk bij de bezinning op christelijk leraarschap, als de aandacht voor het hart van de leraar. Want inspirerende en bezinnende bijeenkomsten zijn mooi, maar wat kan de leraar ermee wanneer hij morgen weer aan het werk moet? Daarom gaat het evenzeer om bezinning op vragen als hoe leerlingen dieper kunnen leren en welke bijdrage leermiddelen daaraan kunnen leveren. Zonder aandacht voor deze zaken is het ideaal van christelijk leraarschap niet te realiseren.

Leren met diepgang
Gelukkig werken er op de christelijke scholen bevlogen leraren die werk maken van onderwijs dat leerlingen inleidt in Gods werkelijkheid. Ze hebben de bekwaamheid om hun onderwijs zo te geven dat er mooie lessen en gouden momenten ontstaan, waarbij er soms sprake is van een venster op de hemel. Een zwak punt is echter dat deze momenten vaak incidenteel en bijna altijd afhankelijk zijn van de individuele leraar.

En, moet niet iedere leraar weten hoe de essenties van christelijk leraarschap omgezet kunnen worden in pedagogisch en didactisch handelen? Daarvoor is allereerst nodig dat de leraar een persoonlijke relatie heeft met God als zijn Schepper, want alleen zo kunnen we met een christelijke blik kijken naar ons zelf, de kinderen en de werkelijkheid waarin wij leven. Vervolgens is nodig dat we ons realiseren dat lesgeven over Gods werkelijkheid, vraagt om een diepere manier van leren dan alleen het formele leren dat zich kenmerkt door uitleggen en toepassen. Bij een diepere vorm van leren gaat het om het doorzien van verbanden en achterliggende principes. Dit kan tot verwondering leiden over bijvoorbeeld de elegantie van een wetmatigheid of de zeggingskracht van een gedicht. Op deze momenten, waarin we als het ware overweldigd worden, zal de gelovige niet anders kunnen dan met de dichter van psalm 8 zijn God loven of met psalm 36 belijden: In Uw licht zien wij het licht.

Om dit proces op gang te brengen is veel kennis nodig van hoe leren in de hoofden van de leerlingen verloopt en welke vaardigheden nodig zijn om het onderwijs zo in te richten dat inzicht en begrip kunnen ontstaan. Naast genoemde zaken speelt nog een punt en dat is het ongemerkte effect van het gebruik van seculiere methoden. Hierbij gaat het niet alleen om inhoudelijke keuzen die gemaakt worden, maar evenzeer over het gebruik van didactische methoden om de lesstof aan te bieden. Beide zullen de diepere vormen van leren die nodig zijn om leerlingen persoonlijk te verbinden met christelijke perspectieven, eerder belemmeren dan stimuleren. Laten we ervoor waken vooral niet naïef zijn door te denken dat alleen de identiteit van de leraar het verschil maakt en de methodes en de didactiek geen (grote) rol spelen.

Leermiddelen
Daarom, zo is onze overtuiging, komen lesonderwerpen zoals Van Vlastuin die noemt alleen tot zijn recht in leermiddelen die vanuit christelijk perspectief zijn ontwikkeld. Hetzelfde geldt voor al die vakken waarbij het mogelijk is iets te laten zien van Gods werkelijkheid, zoals geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek, natuurkunde, scheikunde, wiskunde, beeldende vorming en muziek. Daarbij is het niet voldoende dat de methode een christelijke inhoud kent, maar vooral dat deze opgezet is vanuit een christelijk perspectief op Gods werkelijkheid en daaraan verbonden een eigen perspectief op ontwikkeling, leren en lesgeven. Het zou mooi zijn, wanneer christelijke scholen, bedrijven en organisaties hier samen de schouders onder willen zetten. Het gaat immers om de toerusting van onze kinderen, zodat ze als christen in denken en handelen een bijdrage zullen leveren in een seculiere samenleving.

Hoopvolle initiatieven
Gelukkig zijn er mooie en hoopvolle initiatieven zoals de natuur- en techniekmethode Wondering the World en het project News2Learn, waarin glimpen van genoemde idealen gerealiseerd worden. Ze sterken ons in de opvatting dat hier veel kansen liggen voor het christelijk onderwijs. Werk aan de winkel dus!

©Bert Kalkman en Pieter Dirk Blom
Waardeer dit blogartikel:
0

Bert is pedagoog en onderwijskundige. Zijn motto is 'leren met inzicht en begrip voor iedereen.' Wekelijks werkt hij met leidinggevenden, lerarenopleiders, leraren en leerlingen in primair-, voortgezet-en hoger onderwijs. Daarvoor was hij leraar, lerarenopleider, adviseur, directeur en lector in het hoger onderwijs. Sinds 2012 is hij eigenaar van Edu-Sign en richt hij zich op duurzame kwaliteitsverbetering van het onderwijs.

Reacties

  • Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft

Laat uw reactie achter

Gast woensdag 20 maart 2019