Inloggen

De Schrijverstafel

Wie veel ziet kan veel vertellen. Dat geldt ook voor ons werk. Met onze schrijverstafel gaan we echter een stap verder. Wat wij zien en ontwikkelen in de praktijk schrijven we ook op. Maar dat doen we niet zonder er eerst de literatuur op na te slaan. Het doel van onze bijdragen aan de schrijverstafel is enerzijds reflectie en verdieping bieden en anderzijds inspirerende ideeën en praktijkvoorbeelden aanreiken.


Wilt u zelf een bijdrage leveren aan kennisverspreiding via onze schrijverstafel? Neem dan contact op met ons. U kunt vrij uit onze bijdragen citeren zolang u zich houdt aan het auteursrecht en de richtlijnen van de APA. Het is echter niet toegestaan zonder toestemming bijdragen te kopiëren of in scholing en training te gebruiken.

Subscribe to this list via RSS Bekijken artikelen getagged motivatie

Posted door op in Algemeen

 'Brede vorming maakt onderwijs mooier en completer.' Met deze stelling van onderwijsadviseur Alex de Bruijn (RD 24-01) zal niemand het oneens zijn. In zijn handreikingen voor een 'mooier en completer onderwijs' geef hij een aantal waardevolle suggesties. Toch komt het mij voor dat hij een essentieel aspect voor 'brede vorming' en 'mooier en completer onderwijs' laat liggen. Of op zijn minst onderbelicht laat. In een bijzin geeft De Bruijn aan dat actieve betrokkenheid voorwaarde is voor het aanleren van vaardigheden. Om die actieve betrokkenheid te realiseren 'moeten ze moeten als het ware de les de les in worden gezogen. Dat kan bijvoorbeeld door betekenisvol thematisch (zaakvak)onderwijs te bieden', zo schrijft hij. Hier lijkt hij impliciet te wijzen op de waarde van de inhoud van het onderwijs. In mijn optiek zou juist de vormende waarde door de inhouden in het onderwijs expliciet voorop moeten staan. Niet in het minst in het christelijk onderwijs.

Vorm verbonden aan inhoud

Over een precieze omschrijving van 'vorming' is veel te zeggen. In ieder geval gaat het bij vorming primair om een proces waarbij de lerende zich leert te verhouden tot zichzelf, anderen, het andere en (in het christelijk onderwijs wel in de eerste plaats) de Ander. Dit proces richt zich op het hebben van inzicht en doorzicht in datgene wat zich in de ons omringende werkelijkheid aan ons voordoet.

In dit proces is er alle ruimte voor het aanleren van cognitieve kennis en vaardigheden en het ontwikkelen van kwaliteiten (de drie dimensies die De Bruijn noemt). Maar deze staan niet op zichtzelf. Bij vormingsaspecten van leren zijn vorm (didactiek) en inhoud 'innig' verbonden (Hoogland, 2005). En juist de relatie tussen vorm en inhoud laat De Bruijn liggen. Het inleiden in betekenissen en inwijden in geheimen (Ter Horst, 2002) maakt onderwijs 'mooi en compleet'.

Spreekwoorden

...
©P.D. Blom
Hits: 1773
Waardeer dit blogartikel:
0

In de slag om de leerling zoeken scholen voor voortgezet onderwijs naar mogelijkheden om zich te onderscheiden. Dat gebeurt niet alleen meer door identiteit of een eigen pedagogisch en onderwijskundig concept. Steeds vaker bieden scholen naast het reguliere onderwijsprogramma een verdiepingsprogramma aan. Business is hiervan een voorbeeld. 

Ruim een jaar is Edu-Sign Management betrokken bij de transitie van een school voor voortgezet onderwijs naar een school met een Highschoolprofiel. De school ligt midden in de grote stad en wordt grotendeels bevolkt door allochtone leerlingen. Leerlingen met ambitie en vastbesloten iets van hun leven te maken. Daar springt de school op in, door naast het reguliere onderwijsprogramma drie studierichtingen aan te bieden: Business, Science en Creative.

Hoe is de transitie aangepakt? Na het uitspreken van de ambitie is Edu-Sign Management aan het werk gegaan. Allereerst is er een Highschoolconcept ontwikkeld. Kort en krachtig zijn de pedagogische, onderwijskundige en organisatorische uitgangspunten beschreven.

Vervolgens is het businessprofiel beschreven. Hier is ervoor gekozen om het begrip entrepeneurship centraal te stellen. Daarmee is het businessprofiel toegankelijk voor alle leerlingen, die creatief en ondernemend zijn. Het businessprofiel beschrijft de attitude, kennis, inzicht en vaardigheden die iedere leerling na vijf jaar (Havo) of zes jaar (VWO) moet bezitten. Het profiel sluit aan op internationale programma's voor entrepeneurship.

Het businessprogramma kent drie fasen:

  • Leerjaar 1: Exploring business
  • Leerjaar 2-3: Business basics
  • Leerjaar 4-6: Young Entrepeneurs

Iedere fase wordt afgesloten met een certificaat. Vanaf leerjaar 3 tot en met 6 sluiten de certificaten aan bij een internationaal erkende kwalificatiestructuur.

Het onderwijsprogramma is beschreven op moduleniveau en ingebed in het businesscurriculum waar de domeinen en doelstellingen beschreven zijn. Deze beschrijving sluit aan op internationale curricula.

Nu, een jaar na de start van het project gaat de implementatie met vallen en opstaan. Dwars door de ontwikkeling heen loopt een fusieproces waarbij drie scholen ineengevlochten moeten worden. Maar nu blijkt de kracht van een helder beschreven concept en een sterk curriculum. De richting is duidelijk. De opzet van het businessprofiel stuurt ook de inrichting van Science en Creative aan.

Business spreekt aan. De eerste leerlingen zijn gestart. Nieuwe ouders en leerlingen zijn nieuwsgierig. 'Hoe werkt zo'n profiel? Kan dat wel naast het gewone programma?' Maar een businessprofiel volgen met straks een internationaal erkende kwalificatie, is ook uitdagend.

Intussen gaat het proces verder. Ook praktische zaken als lessentabellen en de toekenning van uren horen er bij. Nog even en de onderhandelingen met Hogescholen en Universiteiten starten. Want leerlingen die vijf of zes jaar extra business gevolgd hebben, dat zijn interessante klanten voor wie ze best iets willen doen.

Interesse? Edu-Sign Management adviseert en begeleid scholen bij transitieprocessen.

©Bert Kalkman
Hits: 1985
Waardeer dit blogartikel:

Tijdens een recente masterclass 'Onderwijsleerprocessen' verzuchtte een van de deelnemers spontaan: 'Hoe komt het toch dat het onderwijs zo weinig aansluit bij wat onderzoek over leren laat zien? In plaats van te luisteren naar de uitkomsten van onderzoek doen we het tegenovergestelde.' Inderdaad, tot welk gedrag leidt de resultaatgerichte aanpak? Worden om 'snel' resultaat te boeken niet bijna behaviouristische aanpakken gehanteerd; input en output? Alleen al de naamgeving van bijvoorbeeld het Directe Instructiemodel spreekt wat dat betreft boekdelen.

Effect op korte termijn
Nu is er voor scholen die zwakke leerresultaten boeken niets mis mee om gebruik te maken van het Directe Instructiemodel. In bepaalde situaties heeft het zich ook als effectief bewezen. Maar wat weinig mensen zich realiseren is dat deze modellen een eenzijdige visie op leren presenteren. Het zijn modellen die de rol van de leraar erg centraal stellen met als gevolg dat het de inbreng van de leerlingen in het leerproces sterk reduceert.

Instructiegerichte aanpakken als het model voor DI zorgen op korte termijn wel voor resultaat, maar wat de meeste leraren  zich niet realiseren is dat niet alleen de rol van de leerling ingeperkt, maar dat ook het handelingsrepertoire van de leraar ingeperkt wordt.

Van resultaat naar proces
Een resultaatgerichte aanpak is immers niet gericht op het versterken van de leervaardigheden van de leerlingen, het leerproces, maar is gericht op het boeken van resultaten, het product. En met resultaten, boek je in onze door meet- en regelsystemen beheerste onderwijscultuur ook het snelst succes. Scoor je voldoende, dan ben je immers buiten beeld van de inspectie en de pers. Maar juist wanneer de basis voldoende is, is het tijd de aandacht voor het resultaat te verleggen naar de kwaliteit van het leerproces. In die zin is het terecht dat de onderwijsinspectie hier in het onderwijsverslag 2011/2012 de vinger bij legt.

Resultaten en zinvol leren
De laatste jaren zijn veel onderzoeken verschenen die ons leren wat beter en minder goed werkt in het onderwijs. Publicaties van Marzano (2008, 2011), Hattie (2009, 2012), Van der Grift (2010) en Van Tartwijk (2011) tonen aan dat leraren die zich richten op het leerproces veel grotere effecten realiseren dan leraren die voor leraargecentreerde aanpakken kiezen.

...
©Bert Kalkman
Hits: 2477
Waardeer dit blogartikel:

Napoleon
Juni 1815 Terwijl de Franse legers van Napoleon oprukken, haasten de Britten, Nederlanders en Pruisen zich naar hun stellingen. Weer lijkt Napoleon hen te slim af te zijn. Op zondag 18 juni 1815 ontbrandt de hevige strijd. ’s Avonds om 21:00 uur is de strijd voorbij: Napoleon is definitief verslagen. Europa haalt opgelucht adem. April 2013

Leerdagboek
Leerlingen van groep 8 zitten gebogen over Waterloos strijdtoneel. De overzichtskaart in hun leerdagboek ligt opengeslagen. Op basis van een dagboek over de strijd worden legers in stelling gebracht, aanvallen uitgevoerd, verliezen geleden en overwinningen behaald. Dan is ook op papier de strijd voorbij. Hoewel… Oorlogsgeluiden klinken door het lokaal als de meester het muziekstuk van Benedict Silbermann laat horen.

Verdieping
En ook na schooltijd is de Slag nog niet voorbij. Enthousiast werken een aantal leerlingen aan een verdiepingstaak waarbij een eigen lied over Waterloo gecomponeerd moet worden. In 2013 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van het deel voor groep 8 van Venster op Nederland.

Testfase H8.1 Nederland op stoom
In april was hoofdstuk 1 ‘Nederland op stoom’ gereed om in de praktijk te worden uitgeprobeerd. Dit eerste hoofdstuk voor groep 8 gaat over verschillende facetten van de 19e eeuw. Naast staatkundige ontwikkelingen (in 1815 krijgt Nederland de eerste koning: Willem I) is er volop aandacht voor de industrialisering, de kinderarbeid, de opkomst van de emancipatiebewegingen en de Schoolstrijd.

Praktijkervaring
Hoe de leerlingen het werken met Venster op Nederland in het algemeen, en in het bijzonder het werken over ‘Nederland op stoom’ ervaren hebben? Daarover hoeft de leraar die de conceptmaterialen heeft uitgeprobeerd, niet lang over na te denken. ‘Het spreekt ze geweldig aan’, vertelt hij. ‘Dit onderwijs is echt anders, dat vertelden leerlingen me toen ik er in de klas naar vroeg. Wat is er dan anders? zo wilde ik van hen weten. Je bent er helemaal mee bezig, zo vertelde een meisje. Een jongen merkte op dat hij de dingen goed leerde begrijpen. Ook de afwisseling van activiteiten spreekt ze erg aan.’ De leraar is niet zuinig met zijn complimenten. ‘De handleiding is goed doordacht en biedt een prima handvat om de lessen voor te bereiden en te geven. Ik vind het waardevol dat er tips worden gegeven om onderwerpen verder uit te werken. Mooi dat er gelegenheid is voor vakkenintegratie. Zo heb ik de verwerking van de opening van de eerste spoorrails op 18 september 1839 bij de tekenles laten uitvoeren.’ De leraar van groep 8 heeft nog maar één hoofdstuk gezien – en dat in een testversie. Maar hij weet het zeker: ‘Ook het deel voor groep 8 beloofd iets moois te worden!’

U wilt weten wat u met Venster op Nederland kunt? Laat u door ons informeren.

 

©Pieter Dirk Blom
Hits: 2396
Waardeer dit blogartikel:
0

Both, K. (2012). Zorgen voor biodiversiteit. In: Mensenkinderen 132 (pp.31-33).

Wel eens over de Grote bladsnijder gehoord? En er een gezien? Of de Witbaardzandbij? Een school kan de onderwijsmaterialen van 'Het jaar van de bij' bestellen om dat te weten te komen. Er gaat dan een wereld open, voor kinderen en hun groepsleiders, namelijk de wereld van bijen. Bovendien kan je deze dieren een handje helpen. Een ideaal thema voor wereldoriëntatie dus. En als het dit schooljaar niet meer in te passen is: bestel dan vooral de materialen. Dan maak je van 2013 je eigen 'Jaar van de bij'. Kees Both, pedagoog, Jenaplandeskundige en intensief betrokken bij natuuronderwijs laat in zijn bijdrage zien hoe leraren aandacht kunnen geven aan 'biodiversiteit', met de bijen als voorbeeld.


Download Zorgen voor biodiversiteit

©K. Both
Hits: 1957
Waardeer dit blogartikel:

Leerdagboeken vergroten betrokkenheid op het leerproces (1)

Het werken in leerdagboeken vergroot de collectieve en individuele betrokkenheid van leerlingen bij het leerproces. Dat is één van de uitkomsten van een onderzoek naar de waardering van leraren en leerlingen voor het leerdagboek als educatieve tool binnen exemplarische leeromgevingen. Het onderzoek naar de waardering van leerdagboeken is uitgevoerd door Pieter Dirk Blom in het kader van zijn masterthesis onderwijskunde aan de Universiteit Utrecht. Lees in dit artikel een samenvatting van de belangrijkste bevindingen van het onderzoek.

Vastleggen van het geleerde

Leerdagboeken worden in exemplarische leeromgevingen gebruikt als persoonlijk verzameldocument voor leerlingen om tijdens het leerproces een variatie aan zaken vast te leggen. Hierbij valt te denken aan het ordenen van gedachten, het
opschrijven van meningen, het maken van samenvattingen, het beantwoorden van kijkvragen, het schrijven van gedichten en verhalen en het maken van ontwerptekeningen en creatieve tekeningen.

Het vastleggen van het geleerde is voor het leerproces van groot belang. Simons (1999) noemt de aandacht voor het vastleggen van het geleerde zelfs een kwaliteitscriteria van een krachtige leeromgeving. In de literatuur wordt de persoonlijke en actieve verwerking van de leerstof breed onderkent (Lodewijks, 1993; Simons, 1999; Van der Maas, 2010).

Waardering voor het leerdagboek

Om welke redenen waarderen leraren het leerdagboek voor het leerproces van leerlingen? Deze vraag stond centraal tijdens de kwalitatieve interviews met vier leraren van een middelgrote expertschool voor exemplarisch onderwijs. Deze leraren bestrijken de groepen 3 tot en met 8 van het primair onderwijs.

...
©P.D. Blom
Hits: 2976
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Algemeen

Werken in het onderwijs is mooi. Werken aan de ontwikkeling van jonge mensen geeft energie. Uit onderzoek (CAOP Research en DUO, 2012) blijkt echter ook dat sinds 2012 het ziekteverzuim stijgt. De verwachting is dat de stijging de komende tijd zal doorzetten.

Op 10 oktober 2012 organiseerden Edu-Sign Management en RPN coaching en advies een seminar over preventief leidinggeven. De deelnemers waren leidinggevenden uit zowel primair als voortgezet onderwijs. Het was een intensief seminar waarbij interessante items de revue passeerden. Een kleine greep.

Sturen is de kunst
Leidinggevenden zitten nogal eens klem tussen wat hun bestuurders en/of externe instanties van hen verwachten en wat wenselijk is voor de ontwikkeling van de leraren en het onderwijs. Hierdoor ontstaat een zogenaamd sturingsdillemma; een verschil in perspectief. Het ene perspectief is gericht op de formele lijnen en procedures. Het andere perspectief is gericht op de menselijke maat. Organisaties doen er goed aan vooral te investeren in de menselijke maat. Allerlei onderzoeken over het leren van mensen en organisaties laat zien, dat de pendel- beweging tussen missie, visie en de praktijk de medewerkers stimuleert hun werk met plezier te doen. Hoe beter medewerkers weten waarom ze het werk op een bepaalde manier doen en wat dat bijdraagt aan het realiseren van de missie en visie, hoe beter ze functioneren. Daar op sturen is dus preventief leidinggeven. Deze mensgerichte en inhoudelijke benadering zorgt er ook voor dat de last die vaak ervaren wordt door allerlei protocollaire procedures, als minder dominant ervaren wordt. Dat relativeert en biedt ruimte voor inhoudelijk werken. Het is een aanpak die wellicht wat afwijkt van waar de planning en controlfreaks van houden. De overtuiging van Edu-Sign is, dat deze aanpak een duurzaam effect heeft en dat is preventie op de lange termijn.

De leidinggevende door de ogen van werknemer
Leiding geven is de kunst van sturing geven zonder de werknemer het gevoel te geven dat hij gestuurd wordt. Hoewel het laatste soms zeker ook nodig is. Een leidinggevende moet zich daarom ook altijd verplaatsen in zijn medewerkers. Leidinggeven betekent immers 'overkanter' zijn. Je wilt of je moet iets in beweging zetten of houden. Soms is het zinnig, maar soms ook minder. Dat voelen werknemers haarfijn aan en hebben daar in veel gevallen ook zo de mening over. Kijken door de ogen van de werknemer biedt daarom kansen, dichtbij de ander te komen. Overwegingen en motieven op het spoor te komen, maar evenzeer goede praktische oplossingen te ontdekken waar je als leidinggevende niet op komt.

Als de leiding faalt
Onderwijs is communicatief en relationeel ingesteld. Er wordt veel gepraat. Maar wordt er ook daadwerkelijk gesproken met elkaar. Vaak weten leraren en leidinggevenden heel goed waar zich knelpunten en problemen voordoen. Maar aanpakken en doorpakken laat vaak lang op zich wachten. Dat veroorzaakt veel stress. Niet alleen bij degene die het betreft, maar ook bij de directe omgeving. Bij preventief leidinggeven horen daarom professionele feedback, reflectie en verantwoordings structuren. Te vaak ontbreken deze. Te duur, niet te organiseren is dan het antwoord. Kan zijn, maar wees dan niet verbaasd dat leidinggevenden en medewerker lang met problemen rondlopen die niet opgelost worden en met enige regelmaat escaleren. Over energievreters gesproken. Het advies van Edu-Sign is te investeren in de school als professionele pedagogische leergemeenschap. De effecten daarvan op communicatie, veranwoordelijkheid delen, samen leidinggeven etc. zijn positief. Juist door de hiërarchische, door governance ingegeven structueren te relativeren, kunnen lerende gemeenschappen ontstaan die, wanneer ze goed functioneren, preventief werken op het falen van de leiding.

...
©B. Kalkman
Hits: 2252
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Basisonderwijs

In een eerdere blog is aandacht besteed aan het project werken met Reken- en Taalmorgens. Nu vertelt Jacobien Deelen, bouwcoördinator groep 5-8 uit de praktijk hoe het project verlopen is.

Door Jacobien Deelen

Al zo’n vijf jaar zijn wij op de Rehobothschool bezig om ons te professionaliseren in het vormgeven van exemplarisch onderwijs op onze school. Exemplarisch onderwijs heeft ons veel gebracht! Het bracht ons en de kinderen diepgang, rust en verwondering. We kregen tijd en rust om stil te staan bij de dingen die er toe doen.

Langzaam maar zeker begonnen de verschillen tussen de exempels en de ‘gewone’ reken- en taallessen groter te worden. Steeds meer vroegen we ons af: hoe kunnen we de verworvenheden van exemplarisch onderwijs ook toepassen tijdens de reken- en taallessen? Zo ontstond het idee te gaan werken met reken- en taalmorgens. Eén morgen staat zo compleet in het teken van rekenen of taal en dat geeft ons de tijd om een onderwerp goed uit de werken en kansen de exemplarische manier van werken vorm te geven. Januari 2012 zijn we gestart met een proeftraject rondom taal- en rekenmorgens. We hebben vooraf goede begeleiding gekregen om het traject vorm te geven. We hebben het als heel waardevol ervaren om juist ook met elkaar na te denken over onze visie op exemplarisch onderwijs en hoe we die graag vertaald zouden zien tijdens de reken- en taalmorgens. Zo hadden we helder wanneer we het proeftraject als geslaagd zouden beschouwen en wanneer we het zouden moeten bijstellen.

We zijn gestart met rekenmorgens op de maandag en donderdag, en taalmorgens op de dinsdag en vrijdag. Iedere taalmorgen kent ook een zogenaamd rekenkwartiertje en iedere rekenmorgen een taalkwartiertje. De woensdag is een gewone lesdag. Tijdens het traject liepen we er tegenaan dat we als leerkrachten allemaal een andere beginsituatie hadden. Sommigen van ons werkten al lang met exemplarisch onderwijs, anderen waren nog maar kort bezig. Ook de ervaring in een bepaalde leergroep telt mee als je rekenen en taal op een heel andere manier moet gaan indelen in het rooster. Ook hadden we te maken met verschillende stijlen: de één gaat liefst gelijk van start en stelt later bij; een ander wilde graag eerst alles duidelijk hebben. Het visiedocument en de daaruit voortvloeiende checklist met aandachtspunten heeft ons geholpen om hier bovenuit te stijgen en met elkaar te praten over wat we écht wilden bereiken met de reken- en taalmorgens.

Verder zijn daarbij de scholingsmomenten en de momenten tijdens de bouwvergaderingen belangrijk geweest omdat we dan onze knelpunten en mooie momenten konden delen met elkaar en elkaar daarbij vervolgens verder konden helpen. Het was juist ook op die momenten fijn om input te krijgen van ouders en leerlingen. Ouders konden reageren via een invulformulier op de website of de leerkrachten mailen. Bert Kalkman is een dagdeel hier op school geweest om in gesprek te gaan met de kinderen uit groep 6, 7 en 8, waarbij hij hen op kindniveau de punten uit onze checklist voorlegde. We hebben ervaren dat de input van kinderen ons een duwtje in de rug gaf, ons verder hielp en van dingen bewust maakte waar we ons nog niet bewust van waren.

Samengevat gaven de kinderen ons terug dat ze nu meer tijd krijgen om zich de lesstof eigen te maken. Er is meer tijd en ruimte om elkaar te helpen (‘Wie anderen onderwijst, onderwijst zichzelf’). Dit traject heeft ons als bovenbouwteam niet alleen nieuwe mogelijkheden en ervaringen gebracht rondom exemplarisch onderwijs. Het heeft ons meer na leren denken over hoe onze kinderen leren, en wat wij belangrijk vinden om ze mee te geven. Wie je ook bent als leerkracht, op dit punt vinden we elkaar en kunnen we elkaar en onze kinderen naar een hoger plan tillen.

U bent geïnteresseerd geraakt en wilt meer weten over betekenisvol uw onderwijs organiseren? Neem dan contact met ons op.

©Jacobien Deelen
Hits: 2503
Waardeer dit blogartikel:
0

'Leerlingen kunnen niet meer leren, tegenwoordig vergeten ze alles behalve hun mobiel.' Zo spreken sommige leraren over hun leerlingen. Begrijpelijk? Wanneer we op ons in laten werken wat een inspanning het kan kosten om met bepaalde klassen, of leerlingen goed te schakelen, is het te begrijpen dat leraren zich soms aan deze uitspraak wagen. Maar spreken over wat leerlingen niet kunnen heeft ook geen effect. En dwang en drang toepassen om ze aan het 'leren' te krijgen werkt ook niet. Dat kost alleen maar ineffectieve energie. Wat te doen? Een paar praktische tips die praktijkproof zijn.

- Begin met de vraag stellen wat je zelf zou doen wanneer je als leerling je eigen les bij zou wonen?

- Stel bij iedere les de vraag naar de zin en betekenis voor leerlingen en hoe je hen dit kunt laten merken.

- Sommige inhouden zijn gewoon saai en functioneel. Zeg leerlingen dat dit er ook bij hoort en ga daarna positief aan het werk.

- Bedenk dat hoe je naar leerlingen kijkt alles bepalend is. Zie je ze als lastposten of als mensen in ontwikkeling?

...
©Bert Kalkman
Hits: 2365
Waardeer dit blogartikel:
0
Posted door op in Pedagogisch denken en doen

Opbrengstgericht werken is slechts didactiek. Een twijfelachtige uitspraak die ik recent tegenkwam bij iemand die verstandige dingen kan zeggen over besturen maar hier de plank mis slaat. De opmerking degradeert het onderwijskundig bezig zijn van de leraar tot 'slechts' didactiek. Alsof het niet meer voorstelt dan het open trekken van een truckendoos waarmee je leerlingen helpt beter te presteren. Een schromelijke vergissing. Didactiek, het praktisch handelen van de leraar, is de zichtbare uiting van wat ik benoem als pedagogisch denken. Denken dat gaat over wat goed is voor de ontwikkeling van kinderen. Pedagogiek is immers nog steeds leiding geven aan opvoeding. En dat doe je op op basis van wat je als opvoeder waarde(n)vol vindt. Als het goed is weten leraren wat ze waarde(n)vol vinden om door te geven aan leerlingen, als onze toekomstige medeburgers. De inzet van didactiek dient daarbij vooral om wat pedagogisch waarde(n)vol geacht wordt te realiseren. Wie zo denkt, laat het wel uit het hoofd om te spreken over 'slechts' didactiek. Didactiek is dus waarde(n) gestuurd, of leraren het zich bewust zijn of niet. Het praktisch handelen van de leraar is een visualisering van zijn achterliggende pedagogische visie en mensbeeld! Wie zegt dat opbrengstgericht werken slechts didactiek is, heeft wellicht zonder het te weten de pedagogische visie op kinderen verplat tot een economisch en mechanisch mensbeeld; input output denken wordt dat ook wel genoemd. De didactiek is daarmee het gereedschap geworden om output te genereren. Dan wordt het kind ingezet als middel om de wankele positie van Nederland op de PISA ranglijst naar een hoger plan te brengen. Of wellicht erger nog, het kind wordt ingezet om Nederland op te stoten naar de top 5 van de beste kenniseconomieën ter wereld. En kennis genereert geld en geld is macht. Opbrengstgericht werken is dus niet 'slechts' didactiek. Ten diepste schuilt er een mens- en wereldbeeld achter dat in de kern ver weg staat van de pedagogische opdracht; opvoeden tot verantwoordelijkheid en medemenselijkheid. Het recent verschenen boek van Gert Biesta (2012) 'Goed onderwijs en de cultuur van het meten' wijst er op dat onderwijs gaat over kwalificatie (kennis en vaardigheden), socialisatie (normen, waarden, cultuur) en de persoonsvorming (zelfstandig denken en handelen). Wie eenzijdig focust op kwalificatie verliest het zicht op de totaliteit, miskent de talenten van kinderen en vergeet op te voeden tot zelfstandigheid. Msschien is het toch verstandig de didactiek boven het 'slechts' uit te tillen en bewust in dienst te stellen van de pedagogiek. Vita(l) Education!

 

©Bert Kalkman
Hits: 3158
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Onderwijsontwikkeling

In de Edu-Sign Studio wordt momenteel voortvarend gewerkt aan de ontwikkeling en oplevering van Venster op Nederland, een nieuwe leerlijn geschiedenis voor het christelijk basisonderwijs. Deze leerlijn ontwikkelt Edu-Sign Studio in opdracht van uitgeverij Jongbloed (Heerenveen) en kenniscentrum Driestar Educatief (Gouda).
Het deel voor groep 6 ligt op de tekentafel, de eerste contouren voor groep 7 zijn geschetst. Van de vijf hoofdstukken voor groep 6 zijn de hoofdstukken over de prehistorie (‘Laat de stenen het maar vertellen’) en de Romeinen (‘Leven langs de Limes’) grotendeels afgerond. Of leerlingen nu als archeologen vondsten uit de prehistorie onderzoeken en interpreteren of dat ze plaatsen en wegen lokaliseren op een oude Romeinse wegenkaart, het onderscheidende concept van Venster op Nederland krijgt handen en voeten in de klassenpraktijk.
Behalve hoofdstukken over de prehistorie en de Romeinen zullen voor groep 6 onderwerpen als Willibrord en de komst van het christendom, de Middeleeuwse stad en de graventijd worden uitgewerkt. Momenteel wordt op twee scholen het hoofdstuk over de graventijd – met Floris V en Karel V als hoofdpersonen – getest. Omdat het onderwijs kwalitatief en praktijkproef lesmateriaal vraagt én verdient ontwikkelt Edu-Sign Studio alle producten in nauwe samenwerking met het onderwijswerkveld.

Hits: 2957
Waardeer dit blogartikel:
Posted door op in Pedagogisch denken en doen

Kalkman, B. (2011). Over opbrengsten gesproken. In Artificium special, Over opbrengsten gesproken!? (pp.14-29). Gouda: Driestar Educatief.

Samenvatting

Spreken over opbrengsten is 'hot'. Het is echter een eenzijdige en cijfermatige benadering van de pedagogische werkelijkheid. Daar komt bij dat sprake is van een grote mate van inconsistentie in begripshantering, ook door OC&W i.c. de inspectie van het onderwijs. Leerresultaten en opbrengsten worden willekeurig gebruikt en slechts economisch ingevuld. Dat leidt tot economisering van het pedagogisch domein, waardoor leraar zijn met hart ziel in de knel komt. Daarom stelt Bert voor het begrip opbrengsten te herdefiniëren, en de oorspronkelijke betekenis nieuw leven in te blazen. Opbrengst verwijst namelijk naar iets naar boven brengen of de oogst, de opbrengst van het land. En voor beide is inspanning nodig, maar anders en rijker dan de economische benadering die nu in Nederland de scholen beheerst.

Download hele artikel

©Bert Kalkman
Hits: 2982
Waardeer dit blogartikel:
Posted door op in Leren met inzicht en begrip

Kalkman, B. (2011). Leren. In P. Schalk (red.), Een leven lang leren. Heerenveen: Groen.

Samenvatting

Op verzoek van de RMU, een belangenorganisatie voor werknemers, werkgevers en zelfstandigen leverde Bert Kalkman het hoofdartikel voor de publicatie een Leven lang leren. Het doel van dit artikel is op toegankelijke wijze duidelijk te maken wat leren eigenlijk is. Het uitgangspunt van de bijdrage is dat leren voor iedereen uniek is en dat de wijze waarop mensen leren alles  te maken heeft met persoonlijke gaven en vermogens. Omdat leren uniek is, is het ook heel persoonlijk en hebben mensen veelal een eigen voorkeurstijl. Of mensen tot leren komen heeft alles te maken met het gegeven dat leren een emotioneel proces is. Je bent er zelf hele persoon bij betrokken. Daarbij zijn persoonlijke ervaringen met leren van invloed op de motivatie. Het artikel wordt afgesloten door leren niet in eerste instantie in te zetten in het kader van economisch gewin, maar vanuit de Joods christelijke traditie leren te benaderen vanuit de idee dat de levensweg de leerweg is.

Download hele artikel

©B. Kalkman
Hits: 2494
Waardeer dit blogartikel: