Inloggen

De Schrijverstafel

Wie veel ziet kan veel vertellen. Dat geldt ook voor ons werk. Met onze schrijverstafel gaan we echter een stap verder. Wat wij zien en ontwikkelen in de praktijk schrijven we ook op. Maar dat doen we niet zonder er eerst de literatuur op na te slaan. Het doel van onze bijdragen aan de schrijverstafel is enerzijds reflectie en verdieping bieden en anderzijds inspirerende ideeën en praktijkvoorbeelden aanreiken.


Wilt u zelf een bijdrage leveren aan kennisverspreiding via onze schrijverstafel? Neem dan contact op met ons. U kunt vrij uit onze bijdragen citeren zolang u zich houdt aan het auteursrecht en de richtlijnen van de APA. Het is echter niet toegestaan zonder toestemming bijdragen te kopiëren of in scholing en training te gebruiken.

Subscribe to this list via RSS Bekijken artikelen getagged betekenisvol organiseren

In de slag om de leerling zoeken scholen voor voortgezet onderwijs naar mogelijkheden om zich te onderscheiden. Dat gebeurt niet alleen meer door identiteit of een eigen pedagogisch en onderwijskundig concept. Steeds vaker bieden scholen naast het reguliere onderwijsprogramma een verdiepingsprogramma aan. Business is hiervan een voorbeeld. 

Ruim een jaar is Edu-Sign Management betrokken bij de transitie van een school voor voortgezet onderwijs naar een school met een Highschoolprofiel. De school ligt midden in de grote stad en wordt grotendeels bevolkt door allochtone leerlingen. Leerlingen met ambitie en vastbesloten iets van hun leven te maken. Daar springt de school op in, door naast het reguliere onderwijsprogramma drie studierichtingen aan te bieden: Business, Science en Creative.

Hoe is de transitie aangepakt? Na het uitspreken van de ambitie is Edu-Sign Management aan het werk gegaan. Allereerst is er een Highschoolconcept ontwikkeld. Kort en krachtig zijn de pedagogische, onderwijskundige en organisatorische uitgangspunten beschreven.

Vervolgens is het businessprofiel beschreven. Hier is ervoor gekozen om het begrip entrepeneurship centraal te stellen. Daarmee is het businessprofiel toegankelijk voor alle leerlingen, die creatief en ondernemend zijn. Het businessprofiel beschrijft de attitude, kennis, inzicht en vaardigheden die iedere leerling na vijf jaar (Havo) of zes jaar (VWO) moet bezitten. Het profiel sluit aan op internationale programma's voor entrepeneurship.

Het businessprogramma kent drie fasen:

  • Leerjaar 1: Exploring business
  • Leerjaar 2-3: Business basics
  • Leerjaar 4-6: Young Entrepeneurs

Iedere fase wordt afgesloten met een certificaat. Vanaf leerjaar 3 tot en met 6 sluiten de certificaten aan bij een internationaal erkende kwalificatiestructuur.

Het onderwijsprogramma is beschreven op moduleniveau en ingebed in het businesscurriculum waar de domeinen en doelstellingen beschreven zijn. Deze beschrijving sluit aan op internationale curricula.

Nu, een jaar na de start van het project gaat de implementatie met vallen en opstaan. Dwars door de ontwikkeling heen loopt een fusieproces waarbij drie scholen ineengevlochten moeten worden. Maar nu blijkt de kracht van een helder beschreven concept en een sterk curriculum. De richting is duidelijk. De opzet van het businessprofiel stuurt ook de inrichting van Science en Creative aan.

Business spreekt aan. De eerste leerlingen zijn gestart. Nieuwe ouders en leerlingen zijn nieuwsgierig. 'Hoe werkt zo'n profiel? Kan dat wel naast het gewone programma?' Maar een businessprofiel volgen met straks een internationaal erkende kwalificatie, is ook uitdagend.

Intussen gaat het proces verder. Ook praktische zaken als lessentabellen en de toekenning van uren horen er bij. Nog even en de onderhandelingen met Hogescholen en Universiteiten starten. Want leerlingen die vijf of zes jaar extra business gevolgd hebben, dat zijn interessante klanten voor wie ze best iets willen doen.

Interesse? Edu-Sign Management adviseert en begeleid scholen bij transitieprocessen.

©Bert Kalkman
Hits: 1946
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Algemeen

Bouwen is samenwerken
In Nederland vindt onderwijs nog altijd grotendeels plaats ín het schoolgebouw. De meeste pedagogen zijn het erover eens dat onderwijs het beste ‘werkt’ wanneer het verbonden is met de praktijk, de samenleving, onze leefomgeving. Bij het ontwerp van een schoolgebouw moet dan ook intensief worden samengewerkt met pedagogen en didactici om de pedagogische en didactische visie ruimtelijk te vertalen waardoor het gebouw het onderwijs ondersteunt.

Normen
In Nederland wordt de uiteindelijke ruimtelijke opzet van veel scholen grotendeels bepaald door de geldende normen qua ruimte, het daaraan gekoppelde budget en het traditionele gang,- of haltype als ruimtelijk model. Omdat de norm karig is, zeker in vergelijking met het buitenland, zal het niet verbazen dat veel scholen compacte en efficiënte gebouwen zijn waarin iedere meter is benut. Op zichzelf is dit niet verkeerd, maar het levert niet het beste resultaat op. De kans dat het resultaat veel rijker en doeltreffender is ontstaat wanneer er een nauwe samenwerking is tussen architecten en onderwijskundigen bij het ontwerp van een schoolgebouw.

Visie heeft effect
Hierbij vormt een duidelijke onderwijskundige visie de basis van waaruit gewerkt wordt, waar naartoe gewerkt wordt. De architect gaat aan het werk om tot een ruimtelijk model te komen, een ruimtelijk concept waarin de basale behoeften vanuit het onderwijs plaats wordt geboden. In de beginfase zijn dit vaak meerdere modellen en gaandeweg het proces groeit één ruimtelijk model uit tot een kernachtige vertaling van de onderwijskundige visie. Onderwijskundigen toetsen dit model, stellen het scherp en bevragen bepaalde ruimtelijke keuzes.

Nieuw denken
Bij dit proces is het belangrijk dat architecten en onderwijskundigen leren te vergeten wat ze allemaal al weten van een schoolgebouw. Dan kunnen er verrassende en doeltreffende onderwijsomgevingen ontstaan waarin het leren niet meer plaatsvindt in één klaslokaal tussen vier muren omdat zowel het didactische als ruimtelijke model veel spannender en uitdagender blijkt te zijn.

conceptschets 0002 LR 

SAM 0789

SAM 0792

SAM 0774

©Eef-Jan Boon
Hits: 2077
Waardeer dit blogartikel:
0

In de voorgaande blogs heeft u kunnen lezen hoe Venster op Nederland door Edu-Sign Studio ontwikkeld wordt. Deze keer houden we u op de hoogte van de onwikkeling van de groepen 5, 7 en 8. U leest ook hoe samenwerking met musea kan leiden tot authentieke leerervaringen.

December 2012 is de inhoudelijke ontwikkeling van groep 7 afgerond. Daarmee is de periode van het onstaan van de Republiek, de Tachtigjarige oorlog tot en met de periode van de Franse tijd een feit. Een dynamische periode waarin zich grote ontwikkelingen voordeden die sterk bepalend zijn geweest voor hoe ons land er nu uitziet. Nu de ontwikkeling klaar is, wordt er hard gewerkt aan de vormgeving en opmaak en het klaarmaken van de proefdrukken. Het materiaal ziet er prachtig mooi uit. De mooie vensterplaten en illustraties, de foto's van authentieke object, het bronmateriaal, de levendige verhalen en de speelse verdiepende werkwijze staan garant voor eigentijds geschiedenisonderwijs.
De leerlingen op een van de testscholen verwoordden hun ervaringen zo:

'Dit is pas echt leuk onderwijs. Het is net of je er zelf bij bent. En wat ook mooi is, je kunt alle verhalen nog eens nalezen. Lekker spannend!'

Met de ontwikkeling van groep 5 en 8 is begonnen. Groep 5 is een overzichtsjaar. De kinderen beginnen in de eigen tijd en eindigen bij de Hunebedbouwers. De rode draad is hoe mensen in de verschillende perioden woonden. Het eerste hoofdstuk dat ontwikkeld en inmiddels getest wordt is 'Leven als een vorst'. In dit hoofdstuk staan paleis Het Loo en de geschiedenis van ons vorstenhuis centraal. Dankzij de geweldige medewerking van de educatieve dienst en afdeling beelddocumentatie beschikken we over bijzonder mooi en authentiek beeldmateriaal. We hopen uiteraard dat op deze manier de geschiedenis van paleis Het Loo voor kinderen tot leven komt en leraren en leerlingen motiveert om er zelf eens te gaan kijken. Zie ook paleis Het Loo.

Het volgende hoofdstuk dat ontwikkeld zal worden gaat over kastelen. Eveneens een prachtig onderwerp voor de leerlingen uit groep 5. Ook nu zijn we op zoek naar historische plaatsen en personen die kinderen duidelijk kunnen maken hoe het leven op een kasteel zich door de tijd ontwikkeld heeft.

Groep 8 begint met de Slag bij Waterloo. Napoleon ontsnapt uit gevangenschap en bezorgt de Europese landen opnieuw veel ongemak. Hoewel heftig, is het een gebeurtenis van korte duur. De leerlingen maken kennis met Koning Willem I, ook wel de koopman-koning genoemd. Ze leren hoe de economische ontwikkeling in ons land zich voltrekt. Groeiende welvaart en bittere armoede zijn ook in deze periode nog volop aan de orde. Ook de teleurstelling rond de Belgische opstand en de onrust in de kerk over de afscheiding staan in het eerste hoofdstuk centraal. Hoewel niet zo bekend, is ook deze periode een enerverende tijd. Het tijdperk van de Republiek ligt achter ons en de opbouw van het Koninkrijk der Nederlanden is begonnen. We heten u en de kinderen welkom in deze nieuwe periode en gaan op weg naar de nieuwste tijd.

 

 

...
©Bert Kalkman
Hits: 2002
Waardeer dit blogartikel:

Leerdagboeken vergroten betrokkenheid op het leerproces (1)

Het werken in leerdagboeken vergroot de collectieve en individuele betrokkenheid van leerlingen bij het leerproces. Dat is één van de uitkomsten van een onderzoek naar de waardering van leraren en leerlingen voor het leerdagboek als educatieve tool binnen exemplarische leeromgevingen. Het onderzoek naar de waardering van leerdagboeken is uitgevoerd door Pieter Dirk Blom in het kader van zijn masterthesis onderwijskunde aan de Universiteit Utrecht. Lees in dit artikel een samenvatting van de belangrijkste bevindingen van het onderzoek.

Vastleggen van het geleerde

Leerdagboeken worden in exemplarische leeromgevingen gebruikt als persoonlijk verzameldocument voor leerlingen om tijdens het leerproces een variatie aan zaken vast te leggen. Hierbij valt te denken aan het ordenen van gedachten, het
opschrijven van meningen, het maken van samenvattingen, het beantwoorden van kijkvragen, het schrijven van gedichten en verhalen en het maken van ontwerptekeningen en creatieve tekeningen.

Het vastleggen van het geleerde is voor het leerproces van groot belang. Simons (1999) noemt de aandacht voor het vastleggen van het geleerde zelfs een kwaliteitscriteria van een krachtige leeromgeving. In de literatuur wordt de persoonlijke en actieve verwerking van de leerstof breed onderkent (Lodewijks, 1993; Simons, 1999; Van der Maas, 2010).

Waardering voor het leerdagboek

Om welke redenen waarderen leraren het leerdagboek voor het leerproces van leerlingen? Deze vraag stond centraal tijdens de kwalitatieve interviews met vier leraren van een middelgrote expertschool voor exemplarisch onderwijs. Deze leraren bestrijken de groepen 3 tot en met 8 van het primair onderwijs.

...
©P.D. Blom
Hits: 2875
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Algemeen

Werken in het onderwijs is mooi. Werken aan de ontwikkeling van jonge mensen geeft energie. Uit onderzoek (CAOP Research en DUO, 2012) blijkt echter ook dat sinds 2012 het ziekteverzuim stijgt. De verwachting is dat de stijging de komende tijd zal doorzetten.

Op 10 oktober 2012 organiseerden Edu-Sign Management en RPN coaching en advies een seminar over preventief leidinggeven. De deelnemers waren leidinggevenden uit zowel primair als voortgezet onderwijs. Het was een intensief seminar waarbij interessante items de revue passeerden. Een kleine greep.

Sturen is de kunst
Leidinggevenden zitten nogal eens klem tussen wat hun bestuurders en/of externe instanties van hen verwachten en wat wenselijk is voor de ontwikkeling van de leraren en het onderwijs. Hierdoor ontstaat een zogenaamd sturingsdillemma; een verschil in perspectief. Het ene perspectief is gericht op de formele lijnen en procedures. Het andere perspectief is gericht op de menselijke maat. Organisaties doen er goed aan vooral te investeren in de menselijke maat. Allerlei onderzoeken over het leren van mensen en organisaties laat zien, dat de pendel- beweging tussen missie, visie en de praktijk de medewerkers stimuleert hun werk met plezier te doen. Hoe beter medewerkers weten waarom ze het werk op een bepaalde manier doen en wat dat bijdraagt aan het realiseren van de missie en visie, hoe beter ze functioneren. Daar op sturen is dus preventief leidinggeven. Deze mensgerichte en inhoudelijke benadering zorgt er ook voor dat de last die vaak ervaren wordt door allerlei protocollaire procedures, als minder dominant ervaren wordt. Dat relativeert en biedt ruimte voor inhoudelijk werken. Het is een aanpak die wellicht wat afwijkt van waar de planning en controlfreaks van houden. De overtuiging van Edu-Sign is, dat deze aanpak een duurzaam effect heeft en dat is preventie op de lange termijn.

De leidinggevende door de ogen van werknemer
Leiding geven is de kunst van sturing geven zonder de werknemer het gevoel te geven dat hij gestuurd wordt. Hoewel het laatste soms zeker ook nodig is. Een leidinggevende moet zich daarom ook altijd verplaatsen in zijn medewerkers. Leidinggeven betekent immers 'overkanter' zijn. Je wilt of je moet iets in beweging zetten of houden. Soms is het zinnig, maar soms ook minder. Dat voelen werknemers haarfijn aan en hebben daar in veel gevallen ook zo de mening over. Kijken door de ogen van de werknemer biedt daarom kansen, dichtbij de ander te komen. Overwegingen en motieven op het spoor te komen, maar evenzeer goede praktische oplossingen te ontdekken waar je als leidinggevende niet op komt.

Als de leiding faalt
Onderwijs is communicatief en relationeel ingesteld. Er wordt veel gepraat. Maar wordt er ook daadwerkelijk gesproken met elkaar. Vaak weten leraren en leidinggevenden heel goed waar zich knelpunten en problemen voordoen. Maar aanpakken en doorpakken laat vaak lang op zich wachten. Dat veroorzaakt veel stress. Niet alleen bij degene die het betreft, maar ook bij de directe omgeving. Bij preventief leidinggeven horen daarom professionele feedback, reflectie en verantwoordings structuren. Te vaak ontbreken deze. Te duur, niet te organiseren is dan het antwoord. Kan zijn, maar wees dan niet verbaasd dat leidinggevenden en medewerker lang met problemen rondlopen die niet opgelost worden en met enige regelmaat escaleren. Over energievreters gesproken. Het advies van Edu-Sign is te investeren in de school als professionele pedagogische leergemeenschap. De effecten daarvan op communicatie, veranwoordelijkheid delen, samen leidinggeven etc. zijn positief. Juist door de hiërarchische, door governance ingegeven structueren te relativeren, kunnen lerende gemeenschappen ontstaan die, wanneer ze goed functioneren, preventief werken op het falen van de leiding.

...
©B. Kalkman
Hits: 2206
Waardeer dit blogartikel:

Educatie is de passie van Edu-Sign. Onze kennis over onderwijs dat werkt, hoe leraren meer uit hun onderwijs kunnen halen en  leerlingen met plezier met inhouden aan de slag gaan, zetten we direct om in educatieve producten. Dat doen we samen met vakmensen, leraren, leerlingen en uitgevers. Voor uitgeverij Groen Educatief en Driestar Educatief ontwikkelt Edu-Sign de methode Venster op Nederland

Venster op Nederland, brengt geschiedenis tot leven. Zo is recent de nieuwe methode voor geschiedenis aan leraren uit het primair onderwijs gepresenteerd. In deze bijdrage geven we een kijkje achter de schermen van de ontwikkeling en vertellen we over praktijkervaringen met het testmateriaal.

Geschiedenis moet leven! Het gaat immers over jezelf, je ouders, je opa en oma en de geschiedenis van ons land. Kinderen enthousiasmeren voor geschiedenis betekent hen als het ware in de wereld van toen brengen. De mensen, de gebeurtenissen, gebouwen, boeken, schilderijen etc. moeten tot leven komen. Wanneer je dit wilt, moet je leraren goed educatief materiaal in handen geven waarmee ze dit ook kunnen realiseren.

Met dit in het achterhoofd gaan historici en educatieve ontwikkelaars aan tafel. Heel intensief wordt een periode uit de geschiedenis geanalyseerd op inhoud en voor het onderwijs bruikbare gebeurtenissen. Daarna wordt een educatief raamwerk gemaakt voor een compleet hoofdstuk. Stap voor stap wordt dit educatieve raamwerk uitgewerkt. Omdat wij geschiedenis tot leven willen brengen, start tegelijkertijd met de uitwerking de speurtocht naar authentiek materiaal.
Er worden contacten gelegd met musea, universiteiten, archeologen, historici, archivarissen en fotografen. Veel van deze mensen zijn vaak blij verrast dat ze benaderd worden en hun kennis met ons kunnen delen. Zo komen we regelmatig aan uniek materiaal, dat in geen enkele andere methode voorkomt. Tijdens het ontwerpen houdt de historicus nauwkeurig de betrouwbaarheid in de gaten. Maar er is ook een schrijver aan het werk. Deze schrijft informatieve teksten, vertelschetsen en complete verhalen. Redacteuren begeleiden het hele proces, illustratoren maken prachtige illustraties en vormgevers geven uiteindelijk het hele product de mooie en onderscheidende look die Venster op Nederland nu heeft!

Maar voor het product er is, wordt er eerst getest. Al het materiaal is praktijkproef en wordt minstens in twee groepen getest. Zonder de medewerking van enthousiaste scholen en leraren zou dit niet gaan.

...
©B. Kalkman
Hits: 2400
Waardeer dit blogartikel:
0

Posted door op in Basisonderwijs

In een eerdere blog is aandacht besteed aan het project werken met Reken- en Taalmorgens. Nu vertelt Jacobien Deelen, bouwcoördinator groep 5-8 uit de praktijk hoe het project verlopen is.

Door Jacobien Deelen

Al zo’n vijf jaar zijn wij op de Rehobothschool bezig om ons te professionaliseren in het vormgeven van exemplarisch onderwijs op onze school. Exemplarisch onderwijs heeft ons veel gebracht! Het bracht ons en de kinderen diepgang, rust en verwondering. We kregen tijd en rust om stil te staan bij de dingen die er toe doen.

Langzaam maar zeker begonnen de verschillen tussen de exempels en de ‘gewone’ reken- en taallessen groter te worden. Steeds meer vroegen we ons af: hoe kunnen we de verworvenheden van exemplarisch onderwijs ook toepassen tijdens de reken- en taallessen? Zo ontstond het idee te gaan werken met reken- en taalmorgens. Eén morgen staat zo compleet in het teken van rekenen of taal en dat geeft ons de tijd om een onderwerp goed uit de werken en kansen de exemplarische manier van werken vorm te geven. Januari 2012 zijn we gestart met een proeftraject rondom taal- en rekenmorgens. We hebben vooraf goede begeleiding gekregen om het traject vorm te geven. We hebben het als heel waardevol ervaren om juist ook met elkaar na te denken over onze visie op exemplarisch onderwijs en hoe we die graag vertaald zouden zien tijdens de reken- en taalmorgens. Zo hadden we helder wanneer we het proeftraject als geslaagd zouden beschouwen en wanneer we het zouden moeten bijstellen.

We zijn gestart met rekenmorgens op de maandag en donderdag, en taalmorgens op de dinsdag en vrijdag. Iedere taalmorgen kent ook een zogenaamd rekenkwartiertje en iedere rekenmorgen een taalkwartiertje. De woensdag is een gewone lesdag. Tijdens het traject liepen we er tegenaan dat we als leerkrachten allemaal een andere beginsituatie hadden. Sommigen van ons werkten al lang met exemplarisch onderwijs, anderen waren nog maar kort bezig. Ook de ervaring in een bepaalde leergroep telt mee als je rekenen en taal op een heel andere manier moet gaan indelen in het rooster. Ook hadden we te maken met verschillende stijlen: de één gaat liefst gelijk van start en stelt later bij; een ander wilde graag eerst alles duidelijk hebben. Het visiedocument en de daaruit voortvloeiende checklist met aandachtspunten heeft ons geholpen om hier bovenuit te stijgen en met elkaar te praten over wat we écht wilden bereiken met de reken- en taalmorgens.

Verder zijn daarbij de scholingsmomenten en de momenten tijdens de bouwvergaderingen belangrijk geweest omdat we dan onze knelpunten en mooie momenten konden delen met elkaar en elkaar daarbij vervolgens verder konden helpen. Het was juist ook op die momenten fijn om input te krijgen van ouders en leerlingen. Ouders konden reageren via een invulformulier op de website of de leerkrachten mailen. Bert Kalkman is een dagdeel hier op school geweest om in gesprek te gaan met de kinderen uit groep 6, 7 en 8, waarbij hij hen op kindniveau de punten uit onze checklist voorlegde. We hebben ervaren dat de input van kinderen ons een duwtje in de rug gaf, ons verder hielp en van dingen bewust maakte waar we ons nog niet bewust van waren.

Samengevat gaven de kinderen ons terug dat ze nu meer tijd krijgen om zich de lesstof eigen te maken. Er is meer tijd en ruimte om elkaar te helpen (‘Wie anderen onderwijst, onderwijst zichzelf’). Dit traject heeft ons als bovenbouwteam niet alleen nieuwe mogelijkheden en ervaringen gebracht rondom exemplarisch onderwijs. Het heeft ons meer na leren denken over hoe onze kinderen leren, en wat wij belangrijk vinden om ze mee te geven. Wie je ook bent als leerkracht, op dit punt vinden we elkaar en kunnen we elkaar en onze kinderen naar een hoger plan tillen.

U bent geïnteresseerd geraakt en wilt meer weten over betekenisvol uw onderwijs organiseren? Neem dan contact met ons op.

©Jacobien Deelen
Hits: 2453
Waardeer dit blogartikel:
0

'Leerlingen kunnen niet meer leren, tegenwoordig vergeten ze alles behalve hun mobiel.' Zo spreken sommige leraren over hun leerlingen. Begrijpelijk? Wanneer we op ons in laten werken wat een inspanning het kan kosten om met bepaalde klassen, of leerlingen goed te schakelen, is het te begrijpen dat leraren zich soms aan deze uitspraak wagen. Maar spreken over wat leerlingen niet kunnen heeft ook geen effect. En dwang en drang toepassen om ze aan het 'leren' te krijgen werkt ook niet. Dat kost alleen maar ineffectieve energie. Wat te doen? Een paar praktische tips die praktijkproof zijn.

- Begin met de vraag stellen wat je zelf zou doen wanneer je als leerling je eigen les bij zou wonen?

- Stel bij iedere les de vraag naar de zin en betekenis voor leerlingen en hoe je hen dit kunt laten merken.

- Sommige inhouden zijn gewoon saai en functioneel. Zeg leerlingen dat dit er ook bij hoort en ga daarna positief aan het werk.

- Bedenk dat hoe je naar leerlingen kijkt alles bepalend is. Zie je ze als lastposten of als mensen in ontwikkeling?

...
©Bert Kalkman
Hits: 2317
Waardeer dit blogartikel:
0
Posted door op in Grote meesters

Kalkman, B. (2010). Paul Geheeb, wonderlijke pedagoog vol idealen 4. In Artificium 1 (pp.4-8). Gouda: Driestar Educatief

Door zijn contacten aan de d'Ecole d'Humanité in Zwitserland, raakte Bert Kalkman geïnteresseerd in de reformpedagoog Paul Geheeb (1870-1961). Inmiddels schreef hij 4 artikelen over het leven van een wonderlijke pedagoog vol idealen. Geheeb pedagoog, dromer en idealist slaagt er met behulp van zijn Joodse vrouw Edith Cassirer in een eigen pedagogische leef- en leergemeenschap te stichten. Waar hij Zijn opvoedingsideaal het 'Werde der du bist' in praktijk brengt. Allereerst aan de Odenwaldschule in Duitsland en later aan de Ecole d'Humanité in Zwitserland. Als een van de weinige pedagogen verzet hij zich tegen de invloed van nazi's op het onderwijs en trekt de uiterste consequentie: emigratie naar Zwitserland. Door hoogtepunten en diepe dalen heen ontwikkelt Geheeb een school waar 'Erziehung zur Humanität' uitgangspunt is. Geheeb was een internationaal bekend pedagoog die in Nederland contacten had met Kees Boeke de leider van De Werkplaats in Bilthoven en de internationale school op landgoed Eerde in Ommen. In dit vierde en laatste artikel leest u hoe Geheeb na zijn emigratie uit Duitsland uiteindelijk in Zwitserland rust vindt om zijn ideaal 'Erziehung zur Humanität' te realiseren.

Download Paul Geheeb 4

 

©Bert Kalkman
Hits: 2886
Waardeer dit blogartikel:
Posted door op in Pedagogisch denken en doen

Opbrengstgericht werken is slechts didactiek. Een twijfelachtige uitspraak die ik recent tegenkwam bij iemand die verstandige dingen kan zeggen over besturen maar hier de plank mis slaat. De opmerking degradeert het onderwijskundig bezig zijn van de leraar tot 'slechts' didactiek. Alsof het niet meer voorstelt dan het open trekken van een truckendoos waarmee je leerlingen helpt beter te presteren. Een schromelijke vergissing. Didactiek, het praktisch handelen van de leraar, is de zichtbare uiting van wat ik benoem als pedagogisch denken. Denken dat gaat over wat goed is voor de ontwikkeling van kinderen. Pedagogiek is immers nog steeds leiding geven aan opvoeding. En dat doe je op op basis van wat je als opvoeder waarde(n)vol vindt. Als het goed is weten leraren wat ze waarde(n)vol vinden om door te geven aan leerlingen, als onze toekomstige medeburgers. De inzet van didactiek dient daarbij vooral om wat pedagogisch waarde(n)vol geacht wordt te realiseren. Wie zo denkt, laat het wel uit het hoofd om te spreken over 'slechts' didactiek. Didactiek is dus waarde(n) gestuurd, of leraren het zich bewust zijn of niet. Het praktisch handelen van de leraar is een visualisering van zijn achterliggende pedagogische visie en mensbeeld! Wie zegt dat opbrengstgericht werken slechts didactiek is, heeft wellicht zonder het te weten de pedagogische visie op kinderen verplat tot een economisch en mechanisch mensbeeld; input output denken wordt dat ook wel genoemd. De didactiek is daarmee het gereedschap geworden om output te genereren. Dan wordt het kind ingezet als middel om de wankele positie van Nederland op de PISA ranglijst naar een hoger plan te brengen. Of wellicht erger nog, het kind wordt ingezet om Nederland op te stoten naar de top 5 van de beste kenniseconomieën ter wereld. En kennis genereert geld en geld is macht. Opbrengstgericht werken is dus niet 'slechts' didactiek. Ten diepste schuilt er een mens- en wereldbeeld achter dat in de kern ver weg staat van de pedagogische opdracht; opvoeden tot verantwoordelijkheid en medemenselijkheid. Het recent verschenen boek van Gert Biesta (2012) 'Goed onderwijs en de cultuur van het meten' wijst er op dat onderwijs gaat over kwalificatie (kennis en vaardigheden), socialisatie (normen, waarden, cultuur) en de persoonsvorming (zelfstandig denken en handelen). Wie eenzijdig focust op kwalificatie verliest het zicht op de totaliteit, miskent de talenten van kinderen en vergeet op te voeden tot zelfstandigheid. Msschien is het toch verstandig de didactiek boven het 'slechts' uit te tillen en bewust in dienst te stellen van de pedagogiek. Vita(l) Education!

 

©Bert Kalkman
Hits: 3110
Waardeer dit blogartikel:

Kalkman, B. (2009). Paul Geheeb, wonderlijke pedagoog vol idealen 2. In Artificium 1 (pp.4-7). Gouda: Driestar Educatief.

Door zijn contacten aan de d'Ecole d'Humanité in Zwitserland, raakte Bert Kalkman geïnteresseerd in de reformpedagoog Paul Geheeb (1870-1961). Inmiddels schreef hij 4 artikelen over het leven van een wonderlijke pedagoog vol idealen. Geheeb pedagoog, dromer en idealist slaagt er met behulp van zijn Joodse vrouw Edith Cassirer in een eigen pedagogische leef- en leergemeenschap te stichten. Waar hij Zijn opvoedingsideaal het 'Werde der du bist' in praktijk brengt. Allereerst aan de Odenwaldschule in Duitsland en later aan de Ecole d'Humanité in Zwitserland. Als een van de weinige pedagogen verzet hij zich tegen de invloed van nazi's op het onderwijs en trekt de uiterste consequentie: emigratie naar Zwitserland. Door hoogtepunten en diepe dalen heen ontwikkelt Geheeb een school waar 'Erziehung zur Humanität' uitgangspunt is. Geheeb was een internationaal bekend pedagoog die in Nederland contacten had met Kees Boeke de leider van De Werkplaats in Bilthoven en de internationale school op landgoed Eerde in Ommen. In dit tweede artikel leest u Geheeb probeert een eigen schoolconcept vorm te geven.

Download artikel Paul Geheeb 2

©Bert Kalkman
Hits: 2343
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Organisatieontwikkeling

Zeven jaar geleden was een van onze partners in de provincie Utrecht op zoek naar een ander concept over leren. Er moest meer betrokkenheid bij de leerlingen komen en de leraren wilden inhoudelijk meer diepgang in hun onderwijs aanbrengen. In samenwerking met ons, is geleidelijk aan begonnen de praktijk van het onderwijs te veranderen. Inmiddels is het traditionele onderwijsprogramma, bestaande uit losse lessen, grotendeels getransformeerd naar een programma dat bestaat uit grote betekenisvolle gehelen. Zo is er meer rust en overzicht in het onderwijsprogramma gekomen. Ook het gedrag van de leraren ten opzicht van de leerlingen is veranderd. In plaats van de goede antwoorden te geven stellen leraren nu de goede vragen. Een grote verandering voor leraren en leerlingen. Zelfstandig leren denken noemen we dat. Het beroep op het lerend vermogen van de leerlingen werkt stimulerend op het klimaat binnen de school en heeft effect op de omgeving. Mooi is, dat een aantal kinderen die op andere scholen als 'thuiszitters' beschouwd werden op deze school een warm onthaal krijgen. En... ze gaan weer leren.
Dat doen de leraren ook. De leer- en werkcultuur die ze van leerlingen verwachten willen ze zelf ook in praktijk brengen. Daarom zijn we een traject gestart waarin het team zich wil ontwikkelen tot een professionele pedagogische leergemeenschap. Teach what you preach noemen we dat.

Hits: 2263
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Basisonderwijs

 Op een van onze samenwerkingscholen draait vanaf januari 2012 een interessant project. Werken in grote betekenisvolle gehelen is het motto. De school wil af van versnippering en fragmentering van lesinhouden. Er gaat zoveel tijd verloren met leswisselen, boeken pakken, instructie geven enzovoorts. En wat te denken van de kinderen die iets langzamer op gang komen of meer degenen die meer zorg en aandacht nodig hebben. Als de lessen na 45-50 minuten voorbij zijn, is lang niet iedereen klaar en heeft lang niet iedereen de zorg en aandacht gehad die wenselijk is. Dat hebben we dus anders aangepakt vanaf januari. Reken- en taalmorgens heet ons project. Het voordeel? Dat is wat we momenteel onderzoeken. Observeren in de klas, leerlingen interviewen en de eerste resultaten? Leerlingen willen niet meer terug naar vroeger. 'We hebben nu tenminste tijd om ons werk af te maken. Je kunt ook veel beter samenwerken dan vroeger en de juf heeft alle tijd om je te helpen. En wat dacht u? Nu zijn we tenminste 's middags ook van rekenen en taal af. Daar werken we ook al met één vak per middag.' Lekker overzichtelijk toch als leraar en als kind. Waarom moeilijk doen als het ook anders kan? Gaat alles goed? Natuurlijk niet. Er zijn ook leerlingen die het lastig vinden. Zeker wanneer je een eigen of aangepast programma volgt, verdient het een goede afstemming met de leerkracht en de IB'er. Daar wordt nu aan gewerkt.

©Bert Kalkman
Hits: 2076
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Voortgezet onderwijs

Meer aandacht voor identiteit

We prijzen ons gelukkig al jaren met een van de beste voorgezet onderwijs scholen van Nederland samen te werken. De BINAS vakgroep benaderde ons met de vraag om samen na te denken hoe de identiteit van de school beter zichtbaar kon worden binnen het natuurkunde onderwijs. Samen zijn we aan de slag gegaan met exemplarisch onderwijs. Een onderwijsconcept waarbij de inhoud van het vak en het vakmanschap van de leraar centraal gesteld wordt. Juist wanneer leerlingen de zin van de onderwijsinhouden begrijpen en het voor hen betekenis krijgt, raken ze gemotiveerd. Samen met de docenten werden onderwijsinhouden bedacht waarbij ogenschijnlijk kleine, voor de handliggende objecten centraal staan. Maar achter deze ogenschijnlijk simpele objecten gaan de echte vragen van de natuurkunde schuil. Door samen onderwijs te ontwerpen, ontstaan fascinerend mooi onderwijs. Leerlingen in VWO 5 die zelf de principes van geluid ontdekken aan een eenvoudige koffiemok of Havo 3 leerlingen die een uur lang geconcentreerd in de kring om een eenvoudige magneet staaf gebogen zitten. Het geheim van wat daar gebeurt? Een leerling verwoordde het zo: 'Nu mocht ik het in eigen woorden zeggen. De leraar zei niets voor, maar hielp me door z'n vragen juist verder. Daarom heb ik nu echt begrepen hoe dat zit met die veldlijnen bij magnetisme.' Op een natuurlijke manier leerlingen verwondering voor de schepping en de natuur bijbrengen was de opdracht van het college van bestuur aan de vakgroep. Daar zijn we met elkaar ruimschoots in geslaagd. 'Ik heb al veel gezien in m'n loopbaan zei een van de docenten. Het meeste komt en gaat. Maar deze aanpak is een blijver voor mij. Er is namelijk iets veranderd in m'n denken over leraarschap. Ik heb geleerd niet meer tussen m'n leerlingen de leerstof in te gaan staan.' Hoe het verder ging? Het curriculum veranderde langzaam maar zeker van inhoud. En... er kwamen collega's bij, een bioloog, een scheikundige en geschiedenisdocenten. Een illuster gezelschap met oog voor eigenheid en identiteit.

©Bert Kalkman
Hits: 2121
Waardeer dit blogartikel: