Inloggen

De Schrijverstafel

Wie veel ziet kan veel vertellen. Dat geldt ook voor ons werk. Met onze schrijverstafel gaan we echter een stap verder. Wat wij zien en ontwikkelen in de praktijk schrijven we ook op. Maar dat doen we niet zonder er eerst de literatuur op na te slaan. Het doel van onze bijdragen aan de schrijverstafel is enerzijds reflectie en verdieping bieden en anderzijds inspirerende ideeën en praktijkvoorbeelden aanreiken.


Wilt u zelf een bijdrage leveren aan kennisverspreiding via onze schrijverstafel? Neem dan contact op met ons. U kunt vrij uit onze bijdragen citeren zolang u zich houdt aan het auteursrecht en de richtlijnen van de APA. Het is echter niet toegestaan zonder toestemming bijdragen te kopiëren of in scholing en training te gebruiken.

Laatste artikelen

Educatie is de passie van Edu-Sign. Onze kennis over onderwijs dat werkt, hoe leraren meer uit hun onderwijs kunnen halen en  leerlingen met plezier met inhouden aan de slag gaan, zetten we direct om in educatieve producten. Dat doen we samen met vakmensen, leraren, leerlingen en uitgevers. Voor uitgeverij Groen Educatief en Driestar Educatief ontwikkelt Edu-Sign de methode Venster op Nederland

Venster op Nederland, brengt geschiedenis tot leven. Zo is recent de nieuwe methode voor geschiedenis aan leraren uit het primair onderwijs gepresenteerd. In deze bijdrage geven we een kijkje achter de schermen van de ontwikkeling en vertellen we over praktijkervaringen met het testmateriaal.

Geschiedenis moet leven! Het gaat immers over jezelf, je ouders, je opa en oma en de geschiedenis van ons land. Kinderen enthousiasmeren voor geschiedenis betekent hen als het ware in de wereld van toen brengen. De mensen, de gebeurtenissen, gebouwen, boeken, schilderijen etc. moeten tot leven komen. Wanneer je dit wilt, moet je leraren goed educatief materiaal in handen geven waarmee ze dit ook kunnen realiseren.

Met dit in het achterhoofd gaan historici en educatieve ontwikkelaars aan tafel. Heel intensief wordt een periode uit de geschiedenis geanalyseerd op inhoud en voor het onderwijs bruikbare gebeurtenissen. Daarna wordt een educatief raamwerk gemaakt voor een compleet hoofdstuk. Stap voor stap wordt dit educatieve raamwerk uitgewerkt. Omdat wij geschiedenis tot leven willen brengen, start tegelijkertijd met de uitwerking de speurtocht naar authentiek materiaal.
Er worden contacten gelegd met musea, universiteiten, archeologen, historici, archivarissen en fotografen. Veel van deze mensen zijn vaak blij verrast dat ze benaderd worden en hun kennis met ons kunnen delen. Zo komen we regelmatig aan uniek materiaal, dat in geen enkele andere methode voorkomt. Tijdens het ontwerpen houdt de historicus nauwkeurig de betrouwbaarheid in de gaten. Maar er is ook een schrijver aan het werk. Deze schrijft informatieve teksten, vertelschetsen en complete verhalen. Redacteuren begeleiden het hele proces, illustratoren maken prachtige illustraties en vormgevers geven uiteindelijk het hele product de mooie en onderscheidende look die Venster op Nederland nu heeft!

Maar voor het product er is, wordt er eerst getest. Al het materiaal is praktijkproef en wordt minstens in twee groepen getest. Zonder de medewerking van enthousiaste scholen en leraren zou dit niet gaan.

...
©B. Kalkman
Hits: 2469
Waardeer dit blogartikel:
0

Posted door op in Basisonderwijs

In een eerdere blog is aandacht besteed aan het project werken met Reken- en Taalmorgens. Nu vertelt Jacobien Deelen, bouwcoördinator groep 5-8 uit de praktijk hoe het project verlopen is.

Door Jacobien Deelen

Al zo’n vijf jaar zijn wij op de Rehobothschool bezig om ons te professionaliseren in het vormgeven van exemplarisch onderwijs op onze school. Exemplarisch onderwijs heeft ons veel gebracht! Het bracht ons en de kinderen diepgang, rust en verwondering. We kregen tijd en rust om stil te staan bij de dingen die er toe doen.

Langzaam maar zeker begonnen de verschillen tussen de exempels en de ‘gewone’ reken- en taallessen groter te worden. Steeds meer vroegen we ons af: hoe kunnen we de verworvenheden van exemplarisch onderwijs ook toepassen tijdens de reken- en taallessen? Zo ontstond het idee te gaan werken met reken- en taalmorgens. Eén morgen staat zo compleet in het teken van rekenen of taal en dat geeft ons de tijd om een onderwerp goed uit de werken en kansen de exemplarische manier van werken vorm te geven. Januari 2012 zijn we gestart met een proeftraject rondom taal- en rekenmorgens. We hebben vooraf goede begeleiding gekregen om het traject vorm te geven. We hebben het als heel waardevol ervaren om juist ook met elkaar na te denken over onze visie op exemplarisch onderwijs en hoe we die graag vertaald zouden zien tijdens de reken- en taalmorgens. Zo hadden we helder wanneer we het proeftraject als geslaagd zouden beschouwen en wanneer we het zouden moeten bijstellen.

We zijn gestart met rekenmorgens op de maandag en donderdag, en taalmorgens op de dinsdag en vrijdag. Iedere taalmorgen kent ook een zogenaamd rekenkwartiertje en iedere rekenmorgen een taalkwartiertje. De woensdag is een gewone lesdag. Tijdens het traject liepen we er tegenaan dat we als leerkrachten allemaal een andere beginsituatie hadden. Sommigen van ons werkten al lang met exemplarisch onderwijs, anderen waren nog maar kort bezig. Ook de ervaring in een bepaalde leergroep telt mee als je rekenen en taal op een heel andere manier moet gaan indelen in het rooster. Ook hadden we te maken met verschillende stijlen: de één gaat liefst gelijk van start en stelt later bij; een ander wilde graag eerst alles duidelijk hebben. Het visiedocument en de daaruit voortvloeiende checklist met aandachtspunten heeft ons geholpen om hier bovenuit te stijgen en met elkaar te praten over wat we écht wilden bereiken met de reken- en taalmorgens.

Verder zijn daarbij de scholingsmomenten en de momenten tijdens de bouwvergaderingen belangrijk geweest omdat we dan onze knelpunten en mooie momenten konden delen met elkaar en elkaar daarbij vervolgens verder konden helpen. Het was juist ook op die momenten fijn om input te krijgen van ouders en leerlingen. Ouders konden reageren via een invulformulier op de website of de leerkrachten mailen. Bert Kalkman is een dagdeel hier op school geweest om in gesprek te gaan met de kinderen uit groep 6, 7 en 8, waarbij hij hen op kindniveau de punten uit onze checklist voorlegde. We hebben ervaren dat de input van kinderen ons een duwtje in de rug gaf, ons verder hielp en van dingen bewust maakte waar we ons nog niet bewust van waren.

Samengevat gaven de kinderen ons terug dat ze nu meer tijd krijgen om zich de lesstof eigen te maken. Er is meer tijd en ruimte om elkaar te helpen (‘Wie anderen onderwijst, onderwijst zichzelf’). Dit traject heeft ons als bovenbouwteam niet alleen nieuwe mogelijkheden en ervaringen gebracht rondom exemplarisch onderwijs. Het heeft ons meer na leren denken over hoe onze kinderen leren, en wat wij belangrijk vinden om ze mee te geven. Wie je ook bent als leerkracht, op dit punt vinden we elkaar en kunnen we elkaar en onze kinderen naar een hoger plan tillen.

U bent geïnteresseerd geraakt en wilt meer weten over betekenisvol uw onderwijs organiseren? Neem dan contact met ons op.

©Jacobien Deelen
Hits: 2503
Waardeer dit blogartikel:
0

'Leerlingen kunnen niet meer leren, tegenwoordig vergeten ze alles behalve hun mobiel.' Zo spreken sommige leraren over hun leerlingen. Begrijpelijk? Wanneer we op ons in laten werken wat een inspanning het kan kosten om met bepaalde klassen, of leerlingen goed te schakelen, is het te begrijpen dat leraren zich soms aan deze uitspraak wagen. Maar spreken over wat leerlingen niet kunnen heeft ook geen effect. En dwang en drang toepassen om ze aan het 'leren' te krijgen werkt ook niet. Dat kost alleen maar ineffectieve energie. Wat te doen? Een paar praktische tips die praktijkproof zijn.

- Begin met de vraag stellen wat je zelf zou doen wanneer je als leerling je eigen les bij zou wonen?

- Stel bij iedere les de vraag naar de zin en betekenis voor leerlingen en hoe je hen dit kunt laten merken.

- Sommige inhouden zijn gewoon saai en functioneel. Zeg leerlingen dat dit er ook bij hoort en ga daarna positief aan het werk.

- Bedenk dat hoe je naar leerlingen kijkt alles bepalend is. Zie je ze als lastposten of als mensen in ontwikkeling?

...
©Bert Kalkman
Hits: 2365
Waardeer dit blogartikel:
0

Posted door op in Onderwijsontwikkeling

In de Edu-Sign Studio wordt momenteel voortvarend gewerkt aan de ontwikkeling en oplevering van Venster op Nederland, een nieuwe leerlijn geschiedenis voor het christelijk basisonderwijs. Deze leerlijn ontwikkelt Edu-Sign Studio in opdracht van uitgeverij Jongbloed (Heerenveen) en kenniscentrum Driestar Educatief (Gouda).
Het deel voor groep 6 ligt op de tekentafel, de eerste contouren voor groep 7 zijn geschetst. Van de vijf hoofdstukken voor groep 6 zijn de hoofdstukken over de prehistorie (‘Laat de stenen het maar vertellen’) en de Romeinen (‘Leven langs de Limes’) grotendeels afgerond. Of leerlingen nu als archeologen vondsten uit de prehistorie onderzoeken en interpreteren of dat ze plaatsen en wegen lokaliseren op een oude Romeinse wegenkaart, het onderscheidende concept van Venster op Nederland krijgt handen en voeten in de klassenpraktijk.
Behalve hoofdstukken over de prehistorie en de Romeinen zullen voor groep 6 onderwerpen als Willibrord en de komst van het christendom, de Middeleeuwse stad en de graventijd worden uitgewerkt. Momenteel wordt op twee scholen het hoofdstuk over de graventijd – met Floris V en Karel V als hoofdpersonen – getest. Omdat het onderwijs kwalitatief en praktijkproef lesmateriaal vraagt én verdient ontwikkelt Edu-Sign Studio alle producten in nauwe samenwerking met het onderwijswerkveld.

Hits: 2957
Waardeer dit blogartikel:

Vakinhouden die persoonlijk betekenis krijgen voor leerlingen? Menig leraar heeft de moed al opgegeven. Inderdaad, leerlingen hebben snel door wanneer ze slechts toeschouwers zijn. Dan gebeurt er wat leerlingen zeiden: ‘Dan heb je Engelse woordjes geleerd, en daar sta je dan wanneer je Engels moet spreken. Dan kun je het niet omdat je alleen maar woordjes geleerd hebt.’ Lesgeven is de kunst van het verbinden; leerlingen uitnodigen deel te nemen aan de professionele wereld van de leraar en zijn vak. Dat betekent leerlingen voordoen hoe het vak werkt, laten zien hoe er binnen een vak gedacht wordt. Dat lukt niet in de rol van instructeur, dan geef je informatie. Het lukt alleen vanuit het aloude principe meester – gezel, waar ‘de meester’ laat zien dat vakmanschap nog altijd meesterschap is. Soms gaat dat heel eenvoudig. Een leraar aardrijkskunde die al tien jaar aanloopt tegen de demotivatie van zijn leerlingen bij het leren van de verschillende typen havens in Europa, draait zijn programma helemaal om. In plaats van uit te leggen waar de havens liggen en wat voor type havens het zijn, krijgen de leerlingen een lege kaart van Europa met de vraag de positie voor 8 havens te bepalen. De argumentatie moet gebaseerd zijn op geografische en economische motieven. Twintig minuten lang zijn de leerlingen intensief aan het werk. Er wordt stevig gedebatteerd over de argumenten voor en tegen. Na verloop van tijd inventariseert de leraar op welke plaats de leerlingen hun havens gepositioneerd hebben. Na alle argumenten gewisseld te hebben komt uiteindelijk een actuele kaart met de havens van Europa tevoorschijn. Aan de leerlingen de vraag de eigen havenposities te vergelijken met die op de kaart. Zo was het uur voorbij voor de leerlingen er erg in hadden. 'Tja’, zei er een. ‘Die havens zitten nu wel in m’n hoofd. En die haven van Antwerpen, zou ik vandaag toch ergens anders aanleggen. Misschien iets samen doen met Terneuzen of zo.’ De leraar keek tevreden. Hij had het begrepen: Leren vanuit de echte vragen motiveert leerlingen. En hijzelf? Hij voelde zich veel meer vakman dan voorheen. De aanpak van meer aan minder leren, van dialogiserend onderwijzen had hem te pakken.

Hits: 3252
Waardeer dit blogartikel:

Scholen zijn dynamische organisaties. Leerlingen brengen leven in de brouwerij, leraren komen en gaan. Politieke en bestuurlijke besluiten hebben soms grote impact op het beleid. Het valt niet mee om de continuïteit vast te houden. Iets wat leidinggevenden en leraren ook weten. Maar hoe toch koers te houden en het eigen karakter van de school profiel te geven? Dat betekent allereerst werken aan een duidelijk pedagogisch profiel met een herkenbare didactische en organisatorische praktijk. Didactiek en organisatie zijn immers de zichtbare uiting van de pedagogische doelstellingen. Hoe sterker het pedagogisch concept de didactiek en organisatie aanstuurt hoe groter de kans dat de school bestand is tegen de discontinue invloeden van buiten. Wie niet het gevoel wil krijgen telkens opnieuw te moeten beginnen doet er goed aan te investeren in de ontwikkeling van de school als professionele pedagogische leergemeenschap. Een principe dat het beste van twee werelden combineert: professionals vanuit een pedagogische basis laten werken aan het creëren van een leergemeenschap. De basis ligt in de betekenis van het begrip professie. Een woord dat vroeger gebruikt werd wanneer iemand met overtuiging toetrad tot een kloosterorde. Na eerst postulant en novice te zijn geweest, werd je na het afleggen van een belijdenis of gelofte écht lid van de gemeenschap. Dat betekende jezelf houden aan de regels van de orde. Regels die zorgen voor continuïteit. Voor de school betekent dit werken aan de pedagogische regels, deze samen delen en uitwerken, nieuwe mensen daar op in werken en elkaar continu scherp houden op de uitvoering ervan. Zo worden identiteit, pedagogiek, didactiek, onderwijsinhouden en organisatie met elkaar verbonden. Deze aanpak garandeert een continue schoolontwikkeling en stimuleert de leraren als professionals te leren. Dan zijn ze daarin voorbeeldig voor elkaar en voor de leerlingen. Het effect? Een lerende gemeenschap!

Hits: 2842
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Organisatieontwikkeling

Zeven jaar geleden was een van onze partners in de provincie Utrecht op zoek naar een ander concept over leren. Er moest meer betrokkenheid bij de leerlingen komen en de leraren wilden inhoudelijk meer diepgang in hun onderwijs aanbrengen. In samenwerking met ons, is geleidelijk aan begonnen de praktijk van het onderwijs te veranderen. Inmiddels is het traditionele onderwijsprogramma, bestaande uit losse lessen, grotendeels getransformeerd naar een programma dat bestaat uit grote betekenisvolle gehelen. Zo is er meer rust en overzicht in het onderwijsprogramma gekomen. Ook het gedrag van de leraren ten opzicht van de leerlingen is veranderd. In plaats van de goede antwoorden te geven stellen leraren nu de goede vragen. Een grote verandering voor leraren en leerlingen. Zelfstandig leren denken noemen we dat. Het beroep op het lerend vermogen van de leerlingen werkt stimulerend op het klimaat binnen de school en heeft effect op de omgeving. Mooi is, dat een aantal kinderen die op andere scholen als 'thuiszitters' beschouwd werden op deze school een warm onthaal krijgen. En... ze gaan weer leren.
Dat doen de leraren ook. De leer- en werkcultuur die ze van leerlingen verwachten willen ze zelf ook in praktijk brengen. Daarom zijn we een traject gestart waarin het team zich wil ontwikkelen tot een professionele pedagogische leergemeenschap. Teach what you preach noemen we dat.

Hits: 2307
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Basisonderwijs

 Op een van onze samenwerkingscholen draait vanaf januari 2012 een interessant project. Werken in grote betekenisvolle gehelen is het motto. De school wil af van versnippering en fragmentering van lesinhouden. Er gaat zoveel tijd verloren met leswisselen, boeken pakken, instructie geven enzovoorts. En wat te denken van de kinderen die iets langzamer op gang komen of meer degenen die meer zorg en aandacht nodig hebben. Als de lessen na 45-50 minuten voorbij zijn, is lang niet iedereen klaar en heeft lang niet iedereen de zorg en aandacht gehad die wenselijk is. Dat hebben we dus anders aangepakt vanaf januari. Reken- en taalmorgens heet ons project. Het voordeel? Dat is wat we momenteel onderzoeken. Observeren in de klas, leerlingen interviewen en de eerste resultaten? Leerlingen willen niet meer terug naar vroeger. 'We hebben nu tenminste tijd om ons werk af te maken. Je kunt ook veel beter samenwerken dan vroeger en de juf heeft alle tijd om je te helpen. En wat dacht u? Nu zijn we tenminste 's middags ook van rekenen en taal af. Daar werken we ook al met één vak per middag.' Lekker overzichtelijk toch als leraar en als kind. Waarom moeilijk doen als het ook anders kan? Gaat alles goed? Natuurlijk niet. Er zijn ook leerlingen die het lastig vinden. Zeker wanneer je een eigen of aangepast programma volgt, verdient het een goede afstemming met de leerkracht en de IB'er. Daar wordt nu aan gewerkt.

©Bert Kalkman
Hits: 2120
Waardeer dit blogartikel:

Posted door op in Voortgezet onderwijs

Meer aandacht voor identiteit

We prijzen ons gelukkig al jaren met een van de beste voorgezet onderwijs scholen van Nederland samen te werken. De BINAS vakgroep benaderde ons met de vraag om samen na te denken hoe de identiteit van de school beter zichtbaar kon worden binnen het natuurkunde onderwijs. Samen zijn we aan de slag gegaan met exemplarisch onderwijs. Een onderwijsconcept waarbij de inhoud van het vak en het vakmanschap van de leraar centraal gesteld wordt. Juist wanneer leerlingen de zin van de onderwijsinhouden begrijpen en het voor hen betekenis krijgt, raken ze gemotiveerd. Samen met de docenten werden onderwijsinhouden bedacht waarbij ogenschijnlijk kleine, voor de handliggende objecten centraal staan. Maar achter deze ogenschijnlijk simpele objecten gaan de echte vragen van de natuurkunde schuil. Door samen onderwijs te ontwerpen, ontstaan fascinerend mooi onderwijs. Leerlingen in VWO 5 die zelf de principes van geluid ontdekken aan een eenvoudige koffiemok of Havo 3 leerlingen die een uur lang geconcentreerd in de kring om een eenvoudige magneet staaf gebogen zitten. Het geheim van wat daar gebeurt? Een leerling verwoordde het zo: 'Nu mocht ik het in eigen woorden zeggen. De leraar zei niets voor, maar hielp me door z'n vragen juist verder. Daarom heb ik nu echt begrepen hoe dat zit met die veldlijnen bij magnetisme.' Op een natuurlijke manier leerlingen verwondering voor de schepping en de natuur bijbrengen was de opdracht van het college van bestuur aan de vakgroep. Daar zijn we met elkaar ruimschoots in geslaagd. 'Ik heb al veel gezien in m'n loopbaan zei een van de docenten. Het meeste komt en gaat. Maar deze aanpak is een blijver voor mij. Er is namelijk iets veranderd in m'n denken over leraarschap. Ik heb geleerd niet meer tussen m'n leerlingen de leerstof in te gaan staan.' Hoe het verder ging? Het curriculum veranderde langzaam maar zeker van inhoud. En... er kwamen collega's bij, een bioloog, een scheikundige en geschiedenisdocenten. Een illuster gezelschap met oog voor eigenheid en identiteit.

©Bert Kalkman
Hits: 2162
Waardeer dit blogartikel: